Πέμπτη, 27 Νοεμβρίου 2014

PAULO FREIRE, Δέκα επιστολές προς εκείνους που τολμούν να διδάσκουν,






PAULO FREIRE,   Δέκα επιστολές προς εκείνους που τολμούν να διδάσκουν,
εκδ. Επίκεντρο, Αθήνα 2006.

… Απέναντι στην ελεγχόμενη συχνά γραφειοκρατική διεκπεραίωση των διδακτικών μας καθηκόντων οι παιδαγωγικές αντιλήψεις του Freire όχι μόνο συνεισφέρουν στον προβληματισμό για το ρόλο της εκπαίδευσης και του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη κοινωνία, αλλά και αποκαλύπτουν τις πραγματικές τους δυνατότητες. Μιλάμε για μια απελευθερωτική παιδαγωγική πράξη, που κάνει τον άνθρωπο περισσότερο άνθρωπο και ανοίγει δρόμους προς την ελευθερία, προς μια πιο δίκαιη και δημοκρατική  κοινωνία..

1. Από την πρώτη επιστολή: Διαβάζοντας τη λέξη διαβάζουμε τον κόσμο!
  • Διδασκαλία = ανάγνωση, αναζήτηση
  • Διδάσκω πραγματικά = παίρνω κριτική θέση στη διαδικασία της ανακάλυψης
  • Μελετώ = αποκαλύπτω
  • Διδασκαλία = όχι απλή μεταφορά γνώσης αλλά κριτικός τρόπος κατανόησης και αντίληψης της ανάγνωσης της λέξης και του κόσμου, του κειμένου και του πλαισίου του
  • Ο δάσκαλος διαθέτει τα βασικά εργαλεία (όπως ο χτίστης) στη δουλειά του
  • Η κατανόηση είναι μια κατεργασία που προϋποθέτει τη συνέργεια δασκάλου μαθητή και τη σωστή χρήση των απαιτούμενων εργαλείων
  • Η γνώση θα πρέπει να προβάλλεται ως διαδικασία απαραίτητη για κάτι
  • Μετά πρέπει να μάθουμε πώς να μαθαίνουμε
  • Αυτό προϋποθέτει αγάπη για τη γνώση
  • Η μελέτη πηγή απόλαυσης και χαράς: ασφαλής δείκτης μιας φιλόδοξης εκπαίδευσης!
  • Μια κριτική ανάγνωση των κειμένων και του κόσμου έχει να κάνει με αλλαγές που συντελούνται εντός τους.

2. Δεύτερη επιστολή: Μην αφήνεις να σε παραλύει ο φόβος για ό,τι σε δυσκολεύει!
  • Παρακίνησε τους μαθητές σου να θέσουν σε κίνηση τη φαντασία, την περιέργεια και την κριτική σκέψη τους μπροστά σε κάθε εμπόδιο
  • Ενθάρρυνέ τους να βλέπουν το κάθε εμπόδιο ως μια νέα πρόκληση

3. Τρίτη επιστολή: Αγάπησε με πάθος τη διδασκαλία σου!
  • Με τη διδασκαλία συμβάλλεις στη σταδιακή αλλαγή των μαθητών
  • Δίνεις νόημα στην παρουσία τους στον κόσμο
  • Με τη μετάδοση της γνώσης πολεμάς κάθε αυθαιρεσία και κάθε αλαζονεία

4. Τέταρτη επιστολή: Τα προσόντα του προοδευτικού δασκάλου
  • Η ταπεινοφροσύνη (συνδυασμένη με αυτοπεποίθηση, αυτοσεβασμό και σεβασμό για τους άλλους): Κανείς δεν τα ξέρει όλα. Κανείς δεν τα αγνοεί όλα. Όλοι ξέρουμε κάτι. Όλοι αγνοούμε κάτι!
  • Να είσαι πάντα έτοιμος να διδάξεις και να διδαχθείς
  • Κάθε αυταρχισμός οδηγεί στην άκριτη συμμόρφωση και σημαίνει ασέβεια για τα πλάσματα –τους μαθητές μου- που μου έχουν εμπιστευτεί
  • Πλάι στην ταπεινοφροσύνη πρέπει να βρίσκεται η αγάπη στους μαθητές και στην πράξη της διδασκαλίας
  • Πρόκειται για ένα είδος εξοπλισμένης αγάπης χωρίς την οποία οι δάσκαλοι δεν θα μπορούσαν ν’ αντέξουν την κρατική και κοινωνική αδικία και περιφρόνηση.
  • Η μαχητική αυτή αγάπη με οπλίζει με θάρρος να αγαπήσω το όραμά μου και να αγωνιστώ γι’ αυτό.
  • Μια άλλη αρετή είναι η ανεκτικότητα. Χωρίς αυτήν δεν είναι εφικτό κανένα παιδαγωγικό έργο. Καμιά δημοκρατική εμπειρία. Καμιά προοδευτική εκπαιδευτική πράξη. Είμαι ανεκτικός δεν σημαίνει ότι συναινώ στο μη εφικτό. Δεν συγκαλύπτω την αυθάδεια. Ανεκτικότητα είναι η αρετή που μας μαθαίνει να ζούμε με το διαφορετικό. Μας διδάσκει να μαθαίνουμε απ’ αυτό και να το σεβόμαστε.
  • Όμως προσοχή: κανένας δεν μπορεί να διδαχθεί την ανεκτικότητα σ’ ένα περιβάλλον ανευθυνότητας που δεν παράγει δημοκρατία! Η πράξη της ανοχής προϋποθέτει περιβάλλον στο οποίο μπορούν να τίθενται όρια και αρχές σεβαστές.
  • Η αποφασιστικότητα: η λήψη αποφάσεων προϋποθέτει την ελευθερία. Η λήψη αποφάσεων είναι συχνά ρήξη. Πρέπει όμως να απέχει από την αυθαιρεσία. Η χαλαρότητα είναι χειρότερη από την κατάχρηση εξουσίας.
  • Το ιδανικό: παίρνουμε αποφάσεις μαζί με τους μαθητές μας, αφού αναλύσουμε το πρόβλημα. Άλλες φορές η απόφαση που πρέπει να ληφθεί ανήκει στο πεδίο αρμοδιότητας του εκπαιδευτικού.
  • Η αναποφασιστικότητα φανερώνει έλλειψη αυτοπεποίθησης. Αλλά η αυτοπεποίθηση είναι απαραίτητη για όποιον έχει αναλάβει ευθύνες όπως να διοικεί μια τάξη.
  • Ο προοδευτικός εκπαιδευτικός βιώνει διαρκώς την ένταση μεταξύ υπομονής και ανυπομονησίας. Στην ισορροπία αυτή εντάσσεται και η λεκτική φειδώ. Να μην χάνουμε τον έλεγχο των λόγων μας. Να μην υπερβαίνουμε τα όρια του συνετού αλλά και ενεργητικού λόγου. Ο λόγος του υπομονετικού είναι πάντα κόσμιος. Ο καλοσυνάτος λόγος μπορεί να γεννήσει την ψευδαίσθηση ότι όλα επιτρέπονται. Ο νευρικός και ανεξέλεγκτος λόγος καταλήγει σε ασυνέπεια και ανευθυνότητα. Δεν αρκεί να αγαπάς. Πρέπει να ξέρεις πώς να αγαπάς.
  • Ο εκπαιδευτικός πρέπει να υπερασπίζεται τη χαρά της ζωής, να προσφέρει ολοκληρωτικά τον εαυτό του στη ζωή! Να συμβάλλει στη δημιουργία ενός χαρούμενου και ευτυχισμένου σχολείου. Να εργάζεται για ένα σχολείο- περιπέτεια, ένα σχολείο που πάει μπροστά, που δεν φοβάται να ριψοκινδυνεύει, που απορρίπτει τη στασιμότητα. Που μιλά, που συμμετέχει, δημιουργεί, αγαπά, φαντάζεται, αγκαλιάζει με πάθος και λέει ναι στη ζωή. Που δεν αφήνεται στη μοιρολατρική παραίτηση «και τι μπορώ να κάνω»;
  • Δεν υπάρχει ζωή και πρόοδος και εξέλιξη χωρίς αγώνα και σύγκρουση!
  • Υπέρτατο, τέλος, χρέος του εκπαιδευτικού είναι να υπερασπίζεται τα δικαιώματά του: το δικαίωμα της ελευθερίας στη διδασκαλία, της κριτικής, το δικαίωμα των καλύτερων συνθηκών άσκησης του εκπαιδευτικού του έργου, το δικαίωμα να επιμορφώνεται και να αμείβεται σωστά. Το δικαίωμα να γίνονται σεβαστά από την πολιτεία τα δικαιώματά του!

5. Πέμπτη επιστολή: Η πρώτη μέρα στο Σχολείο.
  • Ο εκπαιδευτικός δεν είναι άτρωτος. Είναι άνθρωπος, όπως και ο μαθητής. Μειονέκτημα για τον εκπαιδευτικό δεν είναι η ανασφάλεια και ο φόβος, αλλά η αδυναμία του να αγωνιστεί να ξεπεράσει το φόβο. Ο φόβος της πρώτης μέρας είναι απολύτως φυσιολογικός. Η ενδεδειγμένη στάση: ειλικρίνεια! Το καλύτερο είναι να πούμε στους μαθητές μας πώς νιώθουμε τη συγκεκριμένη στιγμή, δείχνοντας πως είμαστε άνθρωποι κι έχουμε όρια.
  • Όταν αντιμετωπίζουμε το φόβο, κάνουμε το πρώτο βήμα να τον μετατρέψουμε σε θάρρος. 
  • Από την πρώτη μέρα ο εκπαιδευτικός κατανοεί και σέβεται τις προτιμήσεις των μαθητών του, τον τρόπο που μιλούν, που αντιδρούν… Είναι όλα μέρος της πολιτισμικής τους ταυτότητας, από την οποία δεν λείπει και το στοιχείο της κοινωνικής τάξης. Ο εκπαιδευτικός παρατηρεί και καταγράφει. Μελετά και ξαναμελετά όσα καταγράφει. Βοηθά την τάξη να κατανοήσει τον εαυτό της ως κείμενο.
  • Από την ώρα αυτή ο εκπαιδευτικός θεμελιώνει μια σχέση σεβασμού και αφοσίωσης με την τάξη. Δεν περιορίζεται στη μηχανιστική διεκπεραίωση της ύλης. Κατανοεί το περιβάλλον του μαθητή και μπορεί να εξηγήσει την τραγική πολλές φορές ύπαρξη πολλών μη προνομιούχων μαθητών (που δεν βλέπουν όνειρα, μόνο εφιάλτες).
  • Χρειαζόμαστε λοιπόν τον επαγγελματικά ικανό και ευαίσθητο δάσκαλο. Όχι απλώς μια μητέρα που κανακεύει. Ο δάσκαλος αυτός δεν φοβάται την τρυφερότητα, δεν είναι κλειστός απέναντι στις συναισθηματικές ανάγκες των ανθρώπων που του έχουν εμπιστευθεί. Δεν είναι άδειος από ζωή και αισθήματα. Κυριαρχείται από την αγάπη. Δεν μπορεί να διδάσκει την ύλη του σαν να μην υπάρχει τίποτε άλλο στον κόσμο.
  • Από την πρώτη μέρα στην τάξη ο δάσκαλος πρέπει να δείξει στους μαθητές του τη σημασία της φαντασίας για τη ζωή! Να τονίσει το δικαίωμα που έχουν να φαντάζονται, να ονειρεύονται και να αγωνίζονται για τα όνειρά τους!

6. Έκτη επιστολή: Η σχέση με τους μαθητές: θεμελιώδης, περίπλοκη και δύσκολη!
·      Βάση: ο συγκροτημένος και συνεπής λόγος. Η λογοδοσία.
·      Οι μαθητές πρέπει να μάθουν: 1. ότι είναι θεμιτό ν’ αλλάζει κανείς θέση, όταν αλλάζουν τα δεδομένα, 2. να αναζητούν τους λόγους που τους έκαναν ν’ αλλάξουν
·      Μόλις οι εκπαιδευτικοί αρχίσουν τη διαδικασία της λογοδοσίας, σιγά-σιγά θ’ αρχίσουν να κάνουν το ίδιο και οι μαθητές.
·      Τι μπορεί να πει όμως κανείς για το δάσκαλο που διδάσκει και απαιτεί συνέπεια, είναι όμως ο ίδιος ασυνεπής;
·      Ο δάσκαλος έχει πολλά να διδάξει στα παιδιά, πέρα από τη διδακτέα ύλη
·      Οι μαθητές δοκιμάζουν συχνά τον δάσκαλο. Ο δάσκαλος πρέπει να δεχτεί ότι κάποιος μπορεί να τον αμφισβητήσει.
·      Είναι δικαίωμα του μαθητή να αμφισβητεί και να εκφράζει δημόσια την αμφιβολία του. Είναι καθήκον του δασκάλου να αποδεικνύει κάθε στιγμή την αλήθεια των λόγων του. Και να ελέγχει την αστήρικτη κριτική.
·      Ο δάσκαλος οφείλει να είναι ταπεινός. Να δέχεται ότι δεν είμαστε τέλειοι ούτε αλάθητοι.
·      Εξαιρετικά ωφέλιμο: ν’ αφιερώνουμε λίγο χρόνο κάθε δυο μέρες και να καταγράφουμε με τους μαθητές μας αναλυτικά και κριτικά τη γλώσσα και την πρακτική μας. Στιγμές που μας κέντρισαν θετικά ή αρνητικά. Μαθαίνουμε έτσι να παρατηρούμε, να αναλύουμε και εδραιώνουμε μια ειλικρινή συνεργασία.

7. Έβδομη επιστολή: Από το μιλάω στους μαθητές μου, στο μιλάω με τους μαθητές μου!
  • Τήρηση κανόνων – αποστασιοποίηση από το «όλα επιτρέπονται» που ενισχύει τον αυταρχισμό
  • Η έλλειψη πειθαρχίας δυναμώνει το φόβο απέναντι στην ελευθερία
  • Ο δημοκρατικός δάσκαλος δεν υιοθετεί την απειθαρχία, την ασυνέπεια, το «άς το έτσι για να δούμε τι θα συμβεί»
  • Μιλώντας στους μαθητές και με τους μαθητές συμβάλλουμε στη διαμόρφωση υπεύθυνων και με κριτική σκέψη πολιτών.
  • Η δημοκρατία, όπως κάθε όραμα, δεν φτιάχνεται με διακηρύξεις αλλά με περίσκεψη και καλλιέργεια. Δεν είναι ο λόγος μου που δηλώνει ότι είμαι δημοκράτης, ότι δεν είμαι ρατσιστής, αλλά οι πράξεις μου. Οι πράξεις μου μαρτυρούν αν είμαι πιστός στο λόγο μου.

8. Όγδοη επιστολή: Πολιτισμική ταυτότητα και παιδεία
  • Είμαστε προγραμματισμένοι να μαθαίνουμε. Η μάθηση και η αναζήτηση αποτελούν μέρος της ύπαρξής μας στον κόσμο.
  • Είμαστε προορισμένοι να δημιουργούμε πολιτισμό. Η παιδεία είναι η κατεξοχήν πολιτισμική έκφραση. Είναι η περηφάνια του ανθρώπου γι’ αυτό που αποκτά, πέρα απ’ αυτό που κληρονομεί.
  • Η γνήσια παιδεία αντιμάχεται την ισχυρή μας τάση να θεωρούμε ότι αυτό που είναι διαφορετικό από μας είναι κατώτερο.

9. Ένατη επιστολή: ανάμεσα στο θεωρητικό και στο πραγματικό πλαίσιο
  • Είμαστε τα μόνα όντα με την ικανότητα να είμαστε ταυτόχρονα και τα αντικείμενα και τα υποκείμενα των σχέσεων που συνυφαίνουμε με τους άλλους.
  • Δημιουργούμε την ιστορία κι αυτή μας δημιουργεί και μας ξαναδημιουργεί
  • Ξεκινώντας από ένα αναγκαίο θεωρητικό πλαίσιο, πρέπει να αποστασιοποιούμαστε ταυτόχρονα απ’ αυτό και να σκεφτόμαστε την πράξη. Είναι αδύνατο να διδάξω την ύλη χωρίς να γνωρίζω πώς σκέφτονται οι μαθητές μου στο πλαίσιο της καθημερινής τους ζωής. Χωρίς να γνωρίζω τι ξέρουν ανεξάρτητα από το σχολείο, ώστε να τους βοηθήσω να γνωρίσουν καλύτερα αυτά που ήδη ξέρουν και να τους διδάξω αυτά που δεν ξέρουν.

10. Δέκατη επιστολή: και πάλι για το ζήτημα της πειθαρχίας
  • Μας λείπει η πειθαρχία στο σπίτι, στο σχολείο, στο δρόμο, στην κυκλοφορία. Η ανομία και η έλλειψη ευθύνης είναι ασέβεια για τον άλλο. Ασέβεια για τη δημοκρατία, αφού μόνο με την υπευθυνότητα πολεμάμε την αδικία και την ανευθυνότητα του συστήματος.
  • Χωρίς πειθαρχία δεν δημιουργεί κανείς πνευματικό έργο. Ποια είναι όμως η υγιής πειθαρχία; Πως θα βρούμε την ισορρόπηση ανάμεσα στην εξουσία και την ελευθερία, πώς θα ξεπεράσουμε μικρόψυχες πολιτικές, πώς θα πούμε όχι στα ατομικιστικά συμφέροντα και πώς θ’ αφήσουμε στην άκρη τις αυταπάτες του σχολαστικού παιδαγωγού; Απαιτώντας ηθικές αρχές πώς θα απομακρυνθούμε από την ασχήμια του πουριτανισμού και θα στοχεύσουμε στην ομορφιά και στην καθαρότητα; Δεχόμενοι την επιστημονική υπευθυνότητα, πώς θα απορρίψουμε τις στρεβλώσεις του επιστημονισμού;
  • Στους σκοπούς αυτούς πρέπει να αφοσιωθούμε και όχι στη μονοδιάστατη λογική της μετάδοσης γνώσεων στους μαθητές.
  • Μόνο εφόσον οι μαθητές γίνουν σκεπτόμενα υποκείμενα και αναγνωρίσουν ότι είναι εξίσου σκεπτόμενα υποκείμενα με τους δασκάλους, είναι δυνατόν να γίνουν παραγωγικά υποκείμενα του νοήματος ή της γνώσης του αντικειμένου. Στη διαλεκτική αυτή κίνηση η διδασκαλία και η μάθηση γίνονται γνώση και εκ νέου γνώση.  Οι μαθητές γνωρίζουν αυτό που δεν γνώριζαν και οι δάσκαλοι κατακτούν εκ νέου αυτό που γνώριζαν ήδη.
  • Ναι, ονειρεύομαι, επειδή ως ιστορική οντότητα αν δεν ονειρεύομαι, δεν μπορώ να είμαι οντότητα.
  • Ονειρεύομαι, γιατί ο στόχος μου είναι ψηλός: να συμβάλω στη δημιουργία του ελεύθερου πολίτη, όπως τον οραματίστηκε ο Αριστοτέλης, και η ιδιότητα του πολίτη προϋποθέτει πειθαρχία και ελευθερία. Η ιδιότητα του πολίτη δεν αποκτιέται τυχαία. Είναι μια διεργασία που ποτέ δεν τελειώνει και που πάντα πρέπει ν’ αγωνιζόμαστε γι’ αυτήν. Ονειρεύομαι, γιατί κάθε δημοκρατική εκπαίδευση είναι εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη. Του υπεύθυνου, του έντιμου, του συνεπούς και γι’ αυτό ευτυχισμένου πολίτη! Ο σεβασμός στους μαθητές μου προκύπτει από τη λογοδοσία μου στο ζήτημα της προσφοράς μου στην ιδιότητα του πολίτη.




Δευτέρα, 6 Ιανουαρίου 2014

Γιατί Βιολογία;






Γιατί Βιολογία;



  Μια απόπειρα απάντησης σε κάποιον αναρωτώμενο μαθητή....

6:00 π.μ. Σηκώνεσαι από το κρεβάτι σου, ανοίγεις το ραδιόφωνο και καθώς κατευθύνεσαι προς το μπάνιο ακούς τον εκφωνητή να αναφέρει τα τελευταία κρούσματα της γρίππης των πτηνών που σημειώθηκαν στην Ευρώπη. Βουρτσίζεις τα δόντια σου επιθεωρείς το πρόσωπό σου και  αναρωτιέσαι αν η νόσος δεν αργήσει να έρθει και στην Ελλάδα. Παρατάς τις δυσοίωνες σκέψεις και πεινασμένος σκέφτεσαι να χαρίσεις στον εαυτό σου ένα υγιεινό πρωινό.

6.30 π.μ. Φτιάχνεις τον καφέ σου, ανοίγεις το κουτί με τα δημητριακά και κοιτάς  αν η μάρκα τους σου παρέχει αρκετές φυτικές ίνες. Διώχνεις γρήγορα τη σκέψη ότι μπορεί να προέρχονται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Όμως δεν είσαι σίγουρος αν τα «μεταλλαγμένα» είναι πιο επικίνδυνα από τα φυτοφάρμακα των συμβατικών.  Ντύνεσαι γρήγορα και ρίχνεις μια κλεφτή ματιά στο ρολόι.

7.00 π.μ.  Έχεις ήδη αργήσει. Κατεβαίνεις γρήγορα τις σκάλες, μαζεύεις τα σκουπίδια που έπεσαν από το σάκο απορριμμάτων και  εκπλήττεσαι από το πόσο πολύ μεγάλωσε όγκος τους τα τελευταία χρόνια. Μπαίνεις στο αυτοκίνητο σου. Ανάμεσα σε σένα και το φανάρι μεσολαβούν δεκάδες σταματημένα αυτοκίνητα. Ρίχνεις μια ματιά γεμάτη ζήλια στο νέο μοντέλο 4Χ4 που βρίσκεται δίπλα σου. Θα ήθελες να το αποκτήσεις, η  σκέψη όμως της αστραφτερής  εξάτμισης του που εξακοντίζει κιλά μονοξειδίου του άνθρακα για να μετακινήσει τη μοναχική επιβάτιδά του, σου γεννά ενοχές…

8.00 π.μ. Στο βιότοπο της Κατεχάκη, εκατοντάδες οδηγοί ασφυκτιούν και εξαγριώνονται στη σκέψη ότι ένα άλλο όχημα θα καταλάβει το ζωτικό τους χώρο. Προσπαθείς να ελέγξεις την αδρεναλίνη που απελευθερώνεται στο σώμα σου και ανεβάζει την πίεσή σου. Αναζητάς διέξοδο στη δασωμένη πλαγιά που βρίσκεται δεξιά σου. Μάταια όμως. Το βλέμμα σου αντικρίζει τον καμένο πευκώνα του Υμηττού. Αναρωτιέσαι αν θα συμμετάσχεις στη δενδροφύτευση του Δήμου σου. Δεν είσαι βέβαιος ποιος έχει δίκιο: Οι δασολόγοι τις συνιστούν ανεπιφύλακτα, πολλοί όμως οικολόγοι αντιτίθενται.

9.10 π.μ. Μπαίνεις στο γραφείο σου και πριν ανάψεις το φως,  σε καλωσορίζει το άγρυπνο led του υπολογιστή σου. Πόσα λίτρα καυσίμου δαπανά το χρόνο ένας  υπολογιστής που έχει τεθεί σε κατάσταση αναμονής, έλεγε  ο περιβαλλοντολόγος στην χθεσινή εκπομπή της τηλεόρασης; Ανοίγεις τον υπολογιστή και πάνω στην ώρα χτυπά το τηλέφωνο. Είναι ο φαρμακοποιός που υπενθυμίζει το χρέος για τα αντιβιοτικά που αγόρασε χτες η συνάδελφός σου. Μήπως το παρακάνει για ένα 37,5 του γιού της;

9.20 π.μ. Ανοίγεις το μέηλ σου. Η Ελένη η οικογενειακή φίλη σας, πληροφορεί την αδελφή σου που βρίσκεται ήδη στον 7ο μήνα, για την ηλεκτρονική διεύθυνση της τράπεζας βλαστοκυττάρων με την οποία συμβλήθηκε. Έχουν άραγε νόημα οι υπηρεσίες που παρέχει η τράπεζα; Ένα άρθρο που διάβασες στην κυριακάτικη εφημερίδα σου σε κάνει να δυσπιστείς.

10.00 π.μ.  Καθώς πίνεις το νερό από το εμφιαλωμένο μπουκάλι σκέφτεσαι αν το νερό είναι υγιεινό και αν τελικά όλη αυτή η ιστορία της σύγκρισης με το νερό της βρύσης έχει νόημα.

11.00 π.μ. Ένα δειλό χτύπημα στην πόρτα του γραφείου σου σε αποσπά από τα έγγραφα που κοιτάζεις. Η πόρτα ανοίγει και εμφανίζεται ο  Γιώργος, ένας κοντός  νεαρός που προσέλαβαν ως κλητήρα. Παίρνεις το έγγραφο που σου δίνει και καθώς κοιτάς την πλάτη του που απομακρύνεται, μπαίνεις στον πειρασμό να αναρωτηθείς αν υπάρχει κάποιο ανθρώπινο ύψος, ύψος κάτω από το οποίο κάποιος θεωρείται «αφύσικα» κοντός;

12.00 π.μ. Έχεις καθίσει στο στρογγυλό τραπέζι που συνεδριάζετε και εξετάζεις μαζί με άλλους τις αιτήσεις που έχουν υποβάλλει ένας νεαρός άνδρας και μια νεαρή γυναίκα για τη θέση του νέου διευθυντή ενός τμήματος. Αν και τα προσόντα τους παρόμοια, η ομήγυρης θεωρεί ότι για τις διευθυντικές θέσεις οι άνδρες είναι καταλληλότεροι. Δεν έχεις διάθεση για διαφωνίες, αναρωτιέσαι όμως σιωπηρά για την προέλευση αυτής της πεποίθησης.

1.00 μ.μ.  έχει μεσημεριάσει και το στομάχι διαμαρτύρεται. Ψάχνεις στα συρτάρια του γραφείου σου για κάτι ξεχασμένο πρόχειρο. Βρίσκεις ένα πακετάκι ελβετικά μπισκότα που σου είχε χαρίσει ο Θάνος όταν είχε γυρίσει από το ταξίδι του προ μηνών. Κοιτάς την ημερομηνία λήξης και σκέφτεσαι αν πρέπει να το φας ερχόμενη στο μυαλό σου μια εργασία που είχες κάνει με τους συμμαθητές σου στο Λύκειο για τα έτοιμα τρόφιμα στα πλαίσια της Αγωγής Υγείας.

2.00 μ.μ. Χτυπά το τηλέφωνο. Το σηκώνεις και είναι ο διευθυντής του σχολείου της κόρης της συναδέλφου σου. Τον πληροφορείς ότι η συνάδελφός σου απουσιάζει και σε παρακαλεί να την ρωτήσεις αν επιτρέπει τη συμμετοχή της κόρης της  σε μια έρευνα για τις  γνώσεις των εφήβων πάνω στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Ο διάλογος με το διευθυντή σου θυμίζει τον Αλέκο, τον παλιό συμμαθητή σου και νυν μαιευτήρα. Στη χθεσινή συνάντησή σας σου διατύπωσε την ανησυχία του για τα πολλά περιστατικά ανεπιθύμητων εγκυμοσυνών εφήβων που αντιμετωπίζει. Αναρωτιέσαι αν  η έφηβη ανιψιά σου, έχει τις γνώσεις, ώστε να μη προσφύγει στις υπηρεσίες του…

3.00 μμ.  Κάνοντας ένα διάλειμμα, σηκώνεσαι από το γραφείο και ανοίγεις το παράθυρο να μπει λίγο καθαρός αέρας. όμως αμέσως έρχεται η μυρωδιά καμένου υλικού και κοιτώντας τον ουρανό βλέπεις  μια ατμόσφαιρα οχι καθαρή παρά τον Ήλιο. Και σκέφτεσαι τα φαινόμενα της ρύπανσης της ατμόσφαιρας εν δράσει.

4. 00 μ.μ  έρχεται σιγά σιγά η ώρα για να φύγεις. Μια διάθεση για να ξυστείς στο καρπό και βλέπεις το σημείο. ένα στίγμα σκούρο φαίνεται. τι να είναι? μια καινούργια ελιά ή ένα σπυράκι από μόλυνση? πρέπει να το παρακολουθήσεις σκέφτεσαι.

5.00 μ.μ. Παίρνεις το δρόμο της επιστροφής. Στο ραδιόφωνο μια γενετίστρια και ένας νομικός συνομιλούν για  την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Το μυαλό σου πηγαίνει στη Βίκυ, την πρώτη σου εξαδέλφη: Αν η Βίκυ δεχόταν να κυοφορήσει το γονιμοποιημένο ωάριο  της αδελφής της Ελένης, το παιδί που θα γεννιόταν τι θα θεωρούσε τη Βίκυ; Μητέρα ή θεία του;

6.00 μ.μ.  Βρίσκεσαι πλέον σπίτι σου. Γεμίζεις την καφετιέρα και ενώ αφήνεσαι στο χαλαρωτικό χουρχούρισμά της, το μάτι σου πέφτει στον παραμελημένο νεροχύτη και μοιραία στο νέο αντιβακτηριαδιακό απορρυπαντικό  που βρίσκεται δίπλα του. Καθώς  περνάς με το σφουγγάρι τη μεταλλική επιφάνεια αναρωτιέσαι αν η υστερική μικροβιοκτονία, αποδυναμώνει πράγματι το ανοσοποιητικό σύστημα.

7.00 μ.μ.  Χτυπάει το τηλέφωνο. Ο καταπτοημένος από την αποτυχημένη προβολή της παρουσίασής του, συνάδελφος, κατηγορεί τον εαυτό του που αγνόησε την προειδοποίηση της εφημερίδας του για τους χαμηλούς  πνευματικούς βιορρυθμούς του. Εξοργίζεσαι από την αφέλεια του και θυμάσαι τη Μαρία. Την προηγούμενη βδομάδα δεν ήταν που πιθανολόγησε την αυξημένη ροπή σου στα αναπνευστικά νοσήματα λόγω ωροσκόπου; Πάνω στην ώρα ένα τρέιλερ στην τηλεόραση πληροφορεί για την νέα εκπομπή της Δρούζα με θέμα την εναλλακτική ιατρική. Ξαφνικά θυμάσαι την πρόσκληση του Γιώργου για τη συγκέντρωση που οργανώνει στο σπίτι του. Ντύνεσαι γρήγορα και βγαίνεις έξω

8.30 μ.μ. Στο δρόμο για το σπίτι του Γιώργου χτυπάει το κινητό σου τηλέφωνο. Αστραπιαία περνά από το μυαλό σου το αντιφατικό άρθρο που διάβασες για την ενοχοποίηση των κινητών στην πρόκληση όγκων.  Αποδέχεσαι την κλήση. Η αλαφιασμένη φωνή  της Άννας σε  πληροφορεί για το νέο πρόβλημα υγείας του πατέρας της και  σε παρακαλεί  να δώσεις αίμα για την εγχείρηση του. Δέχεσαι και θυμάσαι το άρθρο για τις αγοροπωλησίες οργάνων, εις βάρος μεταναστών και κατοίκων αναπτυσσόμενων χωρών. Μήπως πρέπει να ξεπεράσεις τους ανόητους φόβους σου και να συμπληρώσεις την αίτηση για να γίνεις δωρητής οργάνων;

9.00 μ.μ.  Διασχίζεις το μεγάλο πάρκο που βρίσκεται μπροστά από το σπίτι του φίλου σου. Πάντα χαιρόσουν και ζήλευες τον πράσινο χλοοτάπητα που απλώνεται κάτω από το μπαλκόνι του, καθώς όμως ανοίγεις το βήμα σου σκοντάφτεις στην πινακίδα του Δήμου που ενημερώνει ότι το πότισμα γίνεται από γεώτρηση. Νευριασμένος ξεσκονίζεις το παντελόνι σου κι αναρωτιέσαι αν το υδροβόρο γκαζόν ευθύνεται για την υφαλμύρωση του υδροφόρου ορίζοντα.

10 μ.μ.   Νιώθεις μια χαλάρωση στο σώμα σου και διάθεση για ύπνο. Το χασμουρητό αρχίζει να γίνεται ενοχλητικό γιατί όσο και να θες δεν μπορείς να το σταματήσεις. Θυμάσαι την εξήγηση του Βιολόγου στο σχολείο για το νόημα του χασμουρητού και λυπάσαι που έφυγε γρήγορα από τη ζωή λόγου του τσιγάρου.

11 μ.μ . Eπιστρέφεις στο σπίτι σου. Λίγο πριν κοιμηθείς θυμάσαι τη δύσκολη θέση στην οποία βρέθηκε η Κατερίνα, όταν στη σημερινή συγκέντρωση, υποστήριξε την αναγκαιότητα υποχρεωτικού προγεννητικού ελέγχου. Ήταν τότε που τη διέκοψε ο Γιώργος λέγοντας   προς όλους, ότι αν ίσχυε υποχρεωτικός προγεννητικός έλεγχος, τότε αυτός πιθανότατα, ως πάσχων από μια αιματολογική νόσο, πιθανότατα δεν θα είχε γεννηθεί.

12.00 μ.μ.  Ξαπλώνεις στο κρεβάτι κουρασμένος αλλά θυμάσαι ότι δεν έχεις πλύνει τα δόντια σου μετά το φαγοπότι της ημέρας . Προσπαθείς να σηκωθείς αλλά οι μύες του σώματος σου δεν σε βοηθάνε. Ο γλυκός ύπνος σε κυριεύει και αφήνεσαι στα χέρια του εγκεφάλου για να σε ταξιδέψει με τα όνειρα σε μέρη φανταστικά.

 Θάνος Καψάλης



 http://www.biology4u.gr

Παρασκευή, 29 Νοεμβρίου 2013

Ο σχεδιασμός της τάξης επηρεάζει ουσιαστικά τη μάθηση




Ενώ τα ζητήματα του εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης παραμένουν επίκαιρα σε παγκόσμιο επίπεδο και στη χώρα μας οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να κάνουν περισσότερα με όλο και λιγότερα, μια νέα μελέτη έρχεται σαν κερασάκι στην τούρτα να προσθέσει ένα καινούργιο στοιχείο στο σύνολο των προβλημάτων και δυσλειτουργιών του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Η μελέτη τεκμηριώνει ότι δεν πρέπει να επικεντρωνόμαστε μόνο στο τι γίνεται μέσα στην τάξη μεταξύ του διδάσκοντος  και του διδασκομένου αλλά και στο πώς σχεδιάζονται και διαμορφώνονται οι χώροι της εκπαίδευσης. Το άρθρο, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Building and the Environment, το υπογράφει μια ερευνητική ομάδα από την αρχιτεκτονική σχολή του Πανεπιστημίου του Salford στο Μάντσεστερ σε συνεργασία με ένα αρχιτεκτονικό γραφείο. Το συμπέρασμα της μελέτης δείχνει ότι ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός (design) μιας τάξης επηρεάζει κατά 25%, είτε θετικά είτε αρνητικά, την πρόοδο του μαθητή κατά τη διάρκεια ενός ακαδημαϊκού έτους. Αυτό έρχεται να συμπληρώσει τις άλλες τρεις παραμέτρους που αφορούν στη μάθηση και που είναι οι δυνατότητες του παιδιού, ο ρόλος της οικογενείας και του εκπαιδευτικού. Η διαφορά μεταξύ των δυο ακραίων περιπτώσεων -δηλαδή μεταξύ της αίθουσας με τις βέλτιστες προδιαγραφές και αυτής με τις χειρότερες- αντιστοιχεί στην δυνητική ακαδημαϊκή πρόοδο σε τρία μαθήματα ενός εκπαιδευτικού έτους.

Είναι γνωστό ότι η αρχιτεκτονική και το design ενός χώρου επηρεάζουν με πολλαπλούς τρόπους τους ανθρώπους, είτε αυτοί είναι μέσα σ’αυτόν είτε είναι έξω απ” αυτόν. Είναι όμως, όπως τονίζουν οι αρθρογράφοι, η πρώτη φορά που συσχετίζονται με τις μαθησιακές επιδόσεις και μάλιστα με ποσοτικό τρόπο. Ο αντίκτυπος είναι μάλιστα πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που περίμεναν.

Η μελέτη έγινε κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτος 2011-12 και περιλαμβάνει 751 μαθητές 34 τάξεων, διανεμημένους σε 7 δημοτικά σχολεία στην περιοχή του Blackpool της Αγγλίας. Αφού συνέλεξαν στοιχεία για την πρόοδο των μαθητών κατά τη διάρκεια του έτους, οι ερευνητές βαθμολόγησαν κάθε εμπλεκόμενη τάξη από το 1 έως το 5 και με 10 διαφορετικές παραμέτρους και υπο-παραμέτρους.


Είναι το φως (συμπεριλαμβάνεται η έκθεση στο φυσικό φως και η δυνατότητα του εκπαιδευτικού να ρυθμίζει τον φωτισμό), ο θόρυβος, η θερμοκρασία, η ποιότητα του αέρα, η δυνατότητα “επιλογής” που έχει να κάνει με την ποιότητα των επίπλων της τάξης και την εργονομία τους. Είναι επίσης οι δυνατότητες (choice) και η ευλυγισία (flexibility) του χώρου (κατά πόσον οι μαθητές μιας τάξης είναι στριμωγμένοι ή όχι και ποιες είναι οι δυνατότητες να μετακινηθούν τα έπιπλα ακολουθώντας τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες). Ακολουθούν τα κριτήρια “διασύνδεσης”(connection), “συνθετικότητας”(complexity) και “χρώματος” και “υφής” (texture). Τα τελευταία σχετίζονται με στις δυνατότητες οπτικής διέγερσης των μαθητών στη τάξη.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τελικά έξι παράμετροι είναι ουσιαστικά σημαντικές: το χρώμα, οι δυνατότητες του χώρου, η συνθετικότητα, η ευλυγισία, οι δυνατότητες διασύνδεσης και το φως. Οι συγγραφείς τονίζουν επίσης ότι το στατιστικό μοντέλο που ακολούθησαν για να αξιολογήσουν τα δεδομένα και να συσχετίσουν τις παραμέτρους με την πρόοδο των μαθητών αντισταθμίζει την επίδραση του δασκάλου στη μαθησιακή διαδικασία.

Η μελέτη θα συνεχιστεί σε άλλες 20 τάξεις της Βρετανίας.

Προβληματισμοί άλλων ανθρώπων, μιας άλλης κοινωνίας με άλλες προτεραιότητες και στόχους.

Πηγή: Fastcodesign και το Wired.
 http://peopleandideas.gr